Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει την πρωταρχική ευθύνη, βάσει του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Έχει 15 μέλη (5 μόνιμα και 10 μη μόνιμα μέλη). Κάθε μέλος έχει μία ψήφο. Σύμφωνα με τον Χάρτη, όλα τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τις αποφάσεις του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει προεδρία, η οποία εναλλάσσεται και αλλάζει κάθε μήνα.
Τα μέλη του ΟΗΕ συμφωνούν να αποδέχονται και να εκτελούν τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ενώ τα υπόλοιπα όργανα του ΟΗΕ κάνουν συστάσεις στα κράτη μέλη, μόνο το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει την εξουσία να λαμβάνει αποφάσεις, τις οποίες τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα μετά να εφαρμόσουν σύμφωνα με τον Χάρτη.
Όταν μια καταγγελία σχετικά με μια απειλή για την ειρήνη υποβληθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας, η πρώτη ενέργεια του Συμβουλίου είναι συνήθως να συστήσει στα αντιβαλλόμενα μέρη να προσπαθήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία με ειρηνικά μέσα.
Το Συμβούλιο μπορεί επίσης:
• να ορίσει τις αρχές της συμφωνίας
• να αναλάβει την έρευνα και την διαμεσολάβηση σε ορισμένες περιπτώσεις
• να ξεκινήσει μια αποστολή
• να διορίσει ειδικούς απεσταλμένους
• και να ζητήσει από τον Γενικό Γραμματέα να χρησιμοποιήσει τις καλές υπηρεσίες του για την ειρηνική επίλυσης της διαφοράς
Όταν μια διαφορά οδηγήσει σε εχθροπραξίες, η πρωταρχική μέριμνα του Συμβουλίου είναι ο τερματισμός τους το συντομότερο δυνατόν. Σε αυτή την περίπτωση, το Συμβούλιο μπορεί:
• να εκδώσει οδηγίες για την κατάπαυση του πυρός που θα συμβάλλουν στην μη κλιμάκωση της σύρραξης
• να αποστείλει στρατιωτικούς παρατηρητές ή ειρηνευτική δύναμη ώστε να βοηθήσουν στη μείωση των εντάσεων, να χωρίσει τις αντιτιθέμενες δυνάμεις και να επιβάλει την τάξη
Πέρα από αυτά, το Συμβούλιο μπορεί να επιλέξει μέτρα επιβολής, όπως:
• οικονομικές κυρώσεις, εμπάργκο όπλων, χρηματικές ποινές , περιορισμούς και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις
• διακοπή διπλωματικών σχέσεων
• αποκλεισμός
• ή ακόμη συλλογική στρατιωτική δράση
Κύριο μέλημα του Συμβουλίου είναι να επικεντρώσει τη δράση κατά των υπευθύνων για τις πολιτικές ή πρακτικές που καταδικάζονται από τη διεθνή κοινότητα, ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα τις επιπτώσεις των μέτρων στα υπόλοιπα τμήματα του πληθυσμού και της οικονομίας.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας συνεδρίασε για πρώτη φορά στις 17 Ιανουαρίου 1946 στο κέντρο συνεδριάσεων στο Ουέστμινστερ, στο Λονδίνο. Έκτοτε, η μόνιμη έδρα του Συμβουλίου βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, ενώ συνεδριάσεις του έχουν γίνει στην Αντίς Αμπέμπα το 1972, στην πόλη του Παναμά και στη Γενεύη το 1990.
Ένας εκπρόσωπος κάθε μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας πρέπει να είναι παρών ανά πάσα στιγμή στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών για να έχει τη δυνατότητα το Συμβούλιο να συνεδριάζει, όποτε και αν προκύψει ανάγκη.
